Çin'de satılacak tüm bilgisayarlarda güvenlik yazılımı bulunmasını zorunlu kılma kararı Çinli İnternet kullanıcıları arasında rahatsızlığa yol açtı. Resmi olarak "Yeşil Baraj - Gençliğin Eskortu" adlı yazılımın amacı, gençlerin pornografik içeriğe erişimini engellemek, ama çoğu Çin gözlemcisi Pekin'in söz konusu yazılımı rejim tarafından tehlikeli kabul edilen hassas politik ve toplumsal kaynaklara erişimi engellemek için kullanacağını düşünüyor. Yazılım sadece istenmeyen içeriğe erişimi engellemekle kalmıyor, aynı zamanda istenmeyen içerik yaratmaya çalışıyor - eğer yazdığınız roman çok fazla uygunsuz kelime içeriyorsa kelime işlem programını kapatabilecek. Yazılım yeni kelimeler de öğrenebiliyor ve metin-görüntü belleğini otomatik olarak güncelliyor.

Korkutucu şeyler. Ama bu son izleme ve toplumsal denetim çabasının uzun vadede etkili olmayacağını düşünmek için çeşitli nedenler var. Yeşil baraj o kadar hantal ve o kadar çok güvenlik sorunu yaratıyor ki, bu durum Çin vatandaşlarına yazılımı atlatmak için güçlü bir neden veriyor. Çinli yetkililerin tüm PC kullanıcılarına bu yazılımı yükleme zorunluluğu getirmesi, kendini ayağından vurma anlamına geliyor olabilir.

Yeşil Baraj, "genç insanların sağlıklı gelişimini güvenceye alacak sağlıklı bir ağ ortamı" oluşturmaya yönelik bir Enformasyon Bakanlığı projesinin parçası olarak başlamıştı. 2008 yılında yazılım 10 şehirde denenmeye başladı. Şu anda 2279 okuldaki bilgisayarlar dahil toplam 518 bin bilgisayara kurulu olan Yeşil Dam, çeşitli işlemlerden geçmiş olmasına rağmen teknik açıdan hala şaşırtıcı biçimde sorunlu.

Yazılımın o çok korkutucu yapay zekasının, yasaklanmış siteler listesine başvurmak zorunda kalmadan, görüntü ve metinleri ayrı ayrı filtreleyip içeriğin uygun olup olmadığına karar vermesi gerekiyor. Ama bu işlev istendiği gibi çalışmıyor. Örneğin, beyaz porno oyuncularının görüntülerini seçebilen Yeşil Baraj, teni koyu renkli oyuncuları tamamen atlıyor. Harvard Üniversitesi'nde siber güvenlik araştırmacısı olarak çalışan Hal Roberts tarafından yapılan yeni bir video, yasaklanmış dini bir grup olan Falun Gong'la bağlantılı bir Web sitesine girme girişiminin nasıl sonuçlandığını gösteriyor: Yeşil Baraj, bu girişimden sonra, artık alan adı F harfiyle başlayan tüm sitelere girmesini engellemeye başlıyor.

Yeşil Baraj'ın en önemli sorunlarından biri de, online tehditleri ortadan kaldırma iddiasındayken, kendisinin pek çok tehdit yaratmış olması. Michigan Üniversitesi'nde bir grup araştırmacı tarafından gerçekleştirilen bir çalışma, Yeşil Baraj'ın "zamanı geçmiş programlama pratiklerine" bağlı kalması nedeniyle PC'lerde güvenlik sorunları yarattığını ortaya koyuyor. Başka bir deyişle Çin hükümeti vatandaşlarını, milyonlarca PC'yi hacker'lar için kolay hedefler haline getirecek (uzaktan casus ya da zararlı uygulamalar yükleme) bir yazılımı kullanmaya ya da bilgisayarları "botnet" ağının bir parçası haline getirmeye zorluyor. Tabii Çin'deki PC'leri devlet yetkililerinin de uzaktan kontrol edebildiğini belirtelim.

Pekin, sadece pornografiyi engelleyen kaliteli bir yazılımı PC kullanıcılarına benimsetebilirdi. Ama Yeşil Baraj, meşru içeriği de engellediği ve bilgisayarları hacking'e karşı daha korumasız hale getirdiği için tepkilere yol açabilir. Öte yandan, yazılımın sadece Windows'a uyumlu olması yüzünden birçok kullanıcı Linux'u denemeye de yönelebilir. Bazıları da Windows'un gelişmiş hilelerini öğrenebilir ya da Yeşil Baraj dayatmasına kadar kullanıcıların öncelikleri arasında bulunmayan sansür karşıtı ileri gizlilik araçlarını kullanmaya başlayabilir.

Pornografiye savaş açmak da Pekin'in düşündüğünden daha zor olabilir. Nereden bakılırsa bakılsın, Internet'teki en çekici içerik bu. Bunu engellemek, yasak içeriğin daima en popüler Web sitelerine yerleştirilmesi gerektiğini savunan "dijital eylemciliğin sevimli kedi" kuramına toslamak anlamına gelecektir. (örneğin YouTube'u kapatmak bir avuç muhalifi engelleyebilir, ama aynı zamanda milyonlarca kediseverin de keyfini kaçıracaktır.) Ayrıca elbette pornografinin popülerliği, ev hayvanlarının popülerliğini bile gölgede bırakır. MIT'deki Geleceğin Sivil Medya Merkezi'nden ["Center for Future Civic Media"] Ethan Zuckerman, "Çin'de pornoya bakmak isteyenlerin sayısı herhalde Batı merkezli insan hakları sitelerine ya da Falun Gong sitelerine bakmak isteyenlerden daha fazladır" diyor. Herhalde insanların sansür karşıtı uygulamalardan haberdar olması için gençlerle pornografi arasına içi bug kaynayan bir yazılım koymaktan daha etkili bir yol bulunamazdı.

Pekin'in politik tartışmaları engellemek üzere bir Çin Seddi inşa etme çabaları daha önce aşılmıştı. Çin vatandaşlarının Yeşil Baraj'a takılmamak içi ne tür hilelere başvurabileceğini söylemek için erken olmakla birlikte, bunun yeni atlatma yöntemlerine başvurmayı kışkırtacağına kuşku yok.

sayı: 36