ABD Başkanı Barack Obama ve İngiltere Başbakanı Gordon Brown, Ağustos'ta hile dolu bir seçimle yeniden seçilen Afganistan Cumhurbaşkanı Hamid Karzai'yi, yolsuzluğa batmış, güçsüz yönetimini esaslı bir şekilde revize etmezse uluslararası desteğini kaybedeceği konusunda uyardılar. Başkanlık seçimlerinde Karzai'nin rakibi de olan Eşref Gani aynı zamanda eski maliye bakanı. Afganistan'ın yabancı destekçilerinin işaret ettiği yeni ve zorlu ölçütlere ulaşmasında Karzai'ye yardımcı olabilecek kişi olarak adı geçiyor.

Gani, geçen hafta Newsweek'ten Ron Moreau ve Sami Yousafzai ile Kabil'in banliyösündeki evinde Afganistan'la ilgili görüş ve planlarından bahsetmek için bir araya geldi.

- Newsweek: Karzai Obama ve Brown'nun taleplerini yerine getirebilir mi?
Gani: Karzai bir seçim yapmalı, ya bir devlet adamı olacak ya da toplumdan dışlanacak. Dışlanmış biri olması için tek yapması gereken bugüne kadar yaptıklarında ısrarcı davranmak. İlk sınavını, meclis, vali ve diğer üst düzey yönetim birimleri seçimlerinde verecek. Ne gerekiyorsa yaparak seçilmesini sağlayanlara borcunu ödeyecek mi? Yoksa küllerinden yeniden doğup 2001-2004 yılları arasında olduğu gibi uzlaştırmacı bir takım oyuncusu mu olacak?

- Sizce bunu becerebilir mi?
Evet. Washington'da farklı bir muhatabı var. Afganistan artık ABD'nin bir iç sorunu. Artık laflarla ve verilen sözlerle yetinmeyecekler. Bush Karzai'ye, "Zorluklarınızı anlıyoruz" demişti. Bu tip yaklaşımlar geride kaldı.

- Yeni bir Karzai ortaya çıkacak mı?
Afganistan'ın geleceği ve belki de Obama'nın başkanlığı Afganistan'da işlerin yoluna konmasına bağlı. Bizde bunu yapabilecek donanım var. 11 Eylül'den beri ilk kez Afgan halkı ve ABD yönetimi arasında bir fikir birliği mevcut. İki taraf da aynı şeyi istiyor: düzgün yönetilen bir Afganistan. Bunun önündeki engel nedir? Yolsuzluk, kötü yönetim, Bush yönetiminde göz yumulan ve Karzai tarafından da desteklenerek teşvik edilen yağmacı davranışlar.
- Karzai'nin gereken hızlı değişimi gerçekleştirme gücü var mı?
Kesinlikle. Kötü tarafların (savaş ağaları ve yolsuzluğa bulaşmış memurların) gücü abartılıyor. Bunlar boş balonlar. Hiçbir valinin görevden alınmasına karşı konmadı. Vali savaş mı açacak? Hayır. Bu insanların gücü, Batı'nın ve Karzai'nin onlara olan hoşgörüsünün ortak ürünüdür. Bu güçlü Hazara, Özbek, Tacik ve Peştun siyasiler bölgelerine ne getirdiler? Hiçbir şey.

- Afganların sabrı mı tükeniyor?
Karzai balayı yapamayacak. Bugün onun siyasi sermayesi çok az, hatta hiç yok. En acil görevi Afgan halkının güvenini kazanmaktır. Eğer halk hükümete sırt çevirirse, direniş güç kazanacaktır.

- Halk zaten bunu yapmadı mı?
Hayır, halk hükümetin başarılı olmasını istiyor. Seçim sona erdi. Karzai'nin sarayda olma sebebi yapılan seçimin meşruiyeti değil, bunun gerekliliğidir. Ancak bu gereklilik, dikkatle ve gerçek bir adanmışlıkla ele alınırsa meşruiyete dönüşebilir.

- Yönetime katılır mıydınız?
Kararım, temel reformları içeren bir program, takım halinde çalışacak bir hükümet, kriter ve öncelikler hakkında net bir algının olup olmaması şartına bağlı olurdu.

- Ya Taliban direnişi?
Geçtiğimiz iki ay onlar için bir nimetti. Seçimdeki belirsizlik Taliban'ın doldurduğu bir boşluk yarattı. Fakat bu seçimin iyi yanlarından birisi önemli adayların hepsinin kendilerini direnişçilerle diyalog kurmaya adamasıydı. Askeri değil, politik bir çözümün gereğini kabul ettik. Bu önemli bir kazanç oldu. Halkta bu tip bir taahhüt söz konusu değildi. Yola çıkabileceğimiz bir temelimiz var.

sayı: 57